Τι είναι αυτό το δυναμικό και βάρβαρο κιτς που κατέκτησε την Ελληνική

μουσική την έκανε κομμάτια και θρύψαλα, την έκοψε σε φέτες

κατακρεουργώντας κάθε ίχνος αισθητικής της και μας την παραδίδει

καθημερινά σε κονσέρβες με την γνωστή ετικέτα

«Αυτό πουλάει – φάτε το!»

Ανοίξτε ραδιόφωνα, ανοίξτε τηλεοράσεις, κι αν δεν έχετε ούτε ραδιόφωνο,

ούτε τηλεόραση, δεν πειράζει καθόλου.

θα συναντήσετε απολαύστε το μέσα από την μουσική ηχορύπανση των

Νεοελλήνων από τα διπλανά αυτοκίνητα!

σας από τα γειτονικά σας σπίτια ή και στα καταστήματα που

επισκέπτεστε για τις αναγκαίες αγορές σας.

ακολουθεί!

«Είχα καρδιά μεγάλη σαν υφήλιος

κι εσύ τη χώρισες σαν εμφύλιος»

«Τη μπετονιέρα μην παρεξηγάς

γιατί αυτή σου δίνει για να φας»

«Από το μασαζ στη γιόγκα ,

κι απ’ τη γιόγκα στο μασάζ

σου το λέω και σου το ‘πα

το στραβό κορμί δε σαζ…»

Στην εποχή της λακκούβας και του καμπριολέ το κιτς είναι πανταχού παρών.

Το κιτς τραγουδάει, χορεύει, παίζει στο θέατρο, κατοικεί στην τηλεόραση. Το

κιτς μπήκε στην ζωή μας σαν στάση ζωής και κυριαρχεί. Ή Αγγλιστί «Kitsch

rules (το κιτς μας κυβερνά)!!!

Ανάμεσα από μια πληθώρα παρομοίοτυπων εκπομπών των ΜΜΕ που

προπαγανδίζουν το κιτς, όλο και βλέπουμε αναλαμπές στις οποίες

εμφανίζεται κριτική στην κιτσοκρατεία. Ακόμη λιγότερες είναι οι εκπομπές στις

οποίες ονομάζεται ουσιαστικά το τι είναι αυτό το κιτς που λέμε και ξανάλεμε.

Η λέξη «Kitsch» είναι Γερμανική λέξη Βαυαρικής διαλέκτου που βγαίνει από

την ιδιωματική έκφραση kitschen και σημαίνει βάφω, πασαλείβω, μαζεύω με

Μόναχο για την περιγραφή κακής τέχνης.

Έγινε επίθετο και συνώνυμο της φτήνιας, της κακογουστιάς, έννοια και

ορολογία της κακοτεχνίας των Δυτικών της ευτέλειας που ισοπεδώνει τα

πάντα στον βωμό της νέας τάξης πραγμάτων, δηλαδή της

παγκοσμιοποίησης.

Στην αντίληψη των ανθρώπων της τέχνης υπάρχουν δύο μορφές του κιτς. Μια

καθοδηγούμενη, ενοχλητική και εμπορική, και μια άλλη που αντιμετωπίζεται

με περισσότερα ελαφρυντικά.

Ποιος μπορεί να κατακρίνει τη πολύχρωμη Ανατολή, την Ινδία, το Πακιστάν ή

την Κίνα; Δεν είναι κιτς η παράδοση του πολιτισμού των λαών. Το μωσαϊκό

των διαφορετικών πολιτισμών διευρύνει τον ορίζοντα μας.

Η διαχωριστική γραμμή μεταξύ του κιτς και της τέχνης είναι μερικές φορές

πολύ λεπτή. Ειδικά στην μουσική.

Άλλωστε και στην πατρίδα μας υπάρχουν πολύμορφες εκφράσεις της

μουσικής. Δεν τίθεται το θέμα διαφορετικών προτιμήσεων στην μουσική.

Επίσης λίγους ενοχλεί μια ειδική περίπτωση, όπως του κλαρινίστα Γιώργου

Μάγκα που ενώ κάθε του εμφάνιση είναι απίστευτα παραφορτωμένη είναι

τόσο συμπαθής και ειλικρινής όταν παίζει την μουσική του. Ο ψυχισμός που

βγάζει δηλώνει πως αυτό που κάνει δεν του το υπέδειξε κανείς, παρά η

εσωτερική του ανάγκη να μοιάζει με Ινδό.

Πως ηχεί όμως ένας στίχος σαν τον ακόλουθο:

«Μεγάλε, είσαι ο πρώτος Μεγάλε (Μεγάλε),

μετά από σένα το Χάος (Μεγάλε),

μετά το Χάος πάλι εσύ…»

Τι ήθελε να μας πει ο καλλιτέχνης; Ο Γιάννης Φλωρινιώτης, άλλοτε

τραγουδιστής παραδοσιακών Ποντιακών τραγουδιών σίγουρα ανήκει στην

κατηγορία του κιτς. Που να ακούσετε και την μελωδία!

Όπως και το ακόλουθο δείγμα,

Στα βράχια της Αλόννησου

βρήκα το παντελόνι σου,

στην όμορφη Καστέλλα

σορτσάκι και φανέλα,

στα όμορφα τα Γιάννενα

παπούτσια βρήκα πάνινα

και στη κεφάτη Πάτρα

τη κόκκινη γραβάτα.

Βρήκα μέσα στη Λάρισα

τη ζώνη που σου χάρισα

και στη Θεσσαλονίκη

το ένα σου μανίκι,

στα τείχη του Ηρακλείου

βρήκα γυαλιά ηλίου

και τα ξυριστικά σου

στα ανοιχτά της Κάσου.

Κάτι καφέ καστόρινα

τα βρήκα μες στη Φλώρινα

κι ένα μπλουζάκι Polo

σε ουζερί στο Βόλο!

Το βαθυστόχαστο άσμα κλείνει με:

Και μου ‘ρχεται ζαλάδα να ξέρω πως γυρίζεις

γυμνός μες στην Ελλάδα και να με βασανίζεις. (δις)

Τάδε έφη Σαρρή εν δράσει στο «Γυμνός στην Ελλάδα»

Είναι αλήθεια αυτό που θέλει το κοινό; Εσάς σας αρέσει; Η μήπως είστε κι

εσείς από κάποιους τελευταίους ανησυχούντες και χορτάσατε ή αηδιάσατε

από την κονσέρβα της κιτσοπατάτας;

Διότι οι αυτοαποκαλούμενοι ειδικοί των κριτικών επιτροπών και των καναλιών

καλύπτονται πίσω από το:

«Αυτά θέλει ο κόσμος…. αυτό πουλάει».

Έτσι μας λένε προσπαθώντας να μας πείσουν ότι ένα μεγάλο μέρος της

Ελληνικής μουσικής που έχει ξευτελιστεί τόσο πολύ είναι κατευθυνόμενο από

τις προτιμήσεις του κόσμου. Φταίει δηλαδή το κοινό για όλα αυτά που ακούμε

και βλέπουμε; Ποιο είναι τελικά εκείνο το κοινό, το οποίο επικαλείται με τόση

επιμονή η «βιομηχανία της μουσικής». Αλήθεια είναι «βιομηχανία της

μουσικής» ή έχει μεταλλαχτεί σε μια βιομηχανία ήχου, και μάλιστα

φασαριόζικου;

Σύμφωνα με τους «ειδικούς» το δίλημμα ποιος φταίει για την κατάντια της

μουσικής μοιάζει με το γνωστό πρόβλημα να βρεθεί αν πρώτα υπήρχε το

αυγό ή η κότα.

Βέβαια, η συνεχής αναφορά στο «Πουλάμε, αυτό που ζητάνε.» αποδεικνύεται

ως αδύνατο άλλοθι. Δεν μπορεί να στηριχτεί πουθενά όσο κι αν έχει γίνει

καραμέλα και επαναλαμβανόμενο «σουξεδιάρικο ρεφραινάκι».

Ενώ στην αναζήτηση της πρωτιάς μεταξύ κότας και αυγού η επιστήμη

σηκώνει τα χέρια ψηλά, στην περίπτωση του φαινομένου «κιτς» στην μουσική

τα πράγματα είναι απλά.

Décadence.

Που την προκάλεσαν οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες που εισέβαλαν

δυναμικά στον τόπο μας. Αρχικά επέβαλαν τα βέτο τους και στη συνέχεια

ολοκληρωτικά τους δικούς τους κανόνες. Επιθυμούν μεγάλα κέρδη με

ελάχιστη δαπάνη, χωρίς να έχουν καμία προτίμηση στην ποιότητα των

προϊόντων τους.

Απλά παράγουνε φανταχτερά ευτελή προϊόντα προς άμεση κατανάλωση.

Όπως αιώνες νωρίτερα κατακτούσαν τις αποικίες τους με γυάλινες πέρλες και

φο μπιζού ως δώρα για τους «βάρβαρους» ιθαγενείς της Αμερικής, της

Αφρικής και της Ασίας.

Η γυάλινες πέρλες ήταν φθηνά και κακόγουστα αντίγραφα των κοσμημάτων

τους.

Οι δικοί τους, παγκόσμιοι σταρ είναι μεταξύ άλλων η Madonna, ο Michael

Jackson η Britney Spears.

Σε αντίθεση με τα αντίγραφα τους οι αναφερόμενοι κατάφεραν κι έβαλαν σε

δεύτερο πλάνο το χαρακτηριστικό κιτς της κακόγουστης αισθητικής. Το

πρόβαλλαν ως ιδιαιτερότητα και το επέβαλλαν χάρις στους μηχανισμούς

πώλησης σαν μόδα.

Τόσοι φιόγκοι ,τόσα πλαστικά ζακετάκια, τόσα μυτερά σιδερένια αξεσουάρ και

περίεργα σουτιέν, τόσα σπιρούνια, τόσο υπερφόρτωμα και ανομοιογένεια να

πάνε χαμένα;

Τα τίμησαν δεόντως οι νεολαίοι σε κάθε γωνιά της γης και οι μεγάλοι

ειδήμονες τα προώθησαν. Μια πρόσθετη πηγή εισοδήματος για τις

πολυεθνικές εταιρίες παραγωγής. Εύλογο λοιπών το ερώτημα των

διευθυντών της εκάστοτε μητρικής εταιρίας προς τις θυγατρικές:

«Εσείς οι μικρές αγορές έχετε Madonna;»

«Έχετε Jackson, Spears;»

«Φτιάξτε μια δωδεκάδα από τον καθένα να έχουμε τον έλεγχο

εμείς κι εσείς θα κερδίσετε, γιατί το γρήγορο κι εύκολο κέρδος

είναι της γνωστής περπατημένης συνταγής που σας δίνουμε.»

Ποια είναι αυτή η συνταγή; Τραγουδάκια με γρήγορα μπιτ, με στιχάκια

σλογκανάτα. Συνοδεύονται από ταυτόχρονη πλύση εγκεφάλου από τα

διάφορα ΜΜΕ στον κόσμο. Στις ιδιαίτερες συναντήσεις των παραγωγών με

τους υπεύθυνους σταθμών μάλλον ακούγονται φράσεις σαν τις ακόλουθες:

«Έχουμε νόστιμες φα-τσούλες με καλλίγραμμα ποδαράκια κτλ.

όλα σε άκια…»

«Δείχνουμε τα όμορφα και σέξι αγόρια μας που είναι

διψασμένα για δόξα και χρήμα και είναι έτοιμα για κάθε

αντίτιμο.»

Είναι πλέον αναμφισβήτητο γεγονός πως η επιτυχία ενός καλλιτέχνη δεν έχει

να κάνει με την αξία του αλλά με το πόσο ενδίδει σε ότι ζητάει το σύστημα και

οι άνθρωποι κλειδιά που το κινούν.

Κι αν ο εκκολαπτόμενος σταρ ακολουθήσει πιστά τους κανόνες του παιχνιδιού

κερδίζει μια θέση με ημερομηνία λήξης στο φως της show biz.

Φυσικά πρέπει να δοθεί το παρόν στις βραβεύσεις για το χρυσό και το

μαλαματένιο στις πωλήσεις άλλον καλλιτεχνών. Ιερός κανόνας είναι να μη

γίνει λόγος για το στημένο των βραβεύσεων αλλά να κρατούνται τα

προσχήματα της ευτυχισμένης μεγάλης οικογένειας, που κεκλεισμένων των

θυρών μόνο πέφτουν τα μαχαιρώματα.

Αφού διαλύονται οικογένειες παντού, η τόσο θερμή οικογενειακή ατμόσφαιρα

στις βραβεύσεις κάνει αίσθηση και δημιουργεί το επιθυμητό καλό κλίμα και τις

εντυπώσεις. Τα παλιά και τα νέα αστέρια αντικαθιστούν τα μέλη της

οικογένειας του θεατή. Τα νέα αστέρια τραβάνε την προσοχή του κόσμου, την

συμπάθεια του και μετά τα χρήματα του.

Και πληρώνει πολλά χρήματα ο φαν του καλλιτέχνη, αγορά του CD, αγορά

του MP3 για να ακούσει το είδωλο του και στο κινητό τηλέφωνο, αγορά των

απαραίτητων αξεσουάρ. Μη λησμονηθεί ότι πρέπει να ψηφίσει το είδωλο του

ώστε αυτό να παραμένει στις οθόνες. Μια υποχρεωτική ψήφος, η οποία

πληρώνεται με 1 Ευρώ συν Φ.Π.Α. μέσω κινητού τηλεφώνου.

Βέβαια πρέπει να τιμωρηθούν τα κακά μέλη τις οικογενείας, αυτά που δεν

συμβαδίζουν με το «κοινό». Πρέπει να τονιστεί από όλα τα ΜΜΕ, ότι η

πειρατεία σκοτώνει την μουσική για να δημιουργηθεί ένα κλίμα αγοραστικής

πίεσης.

Συνεχίζει ο διάλογος:

«Τι είπατε; Αισθητική άποψη; Αξίες; Ταλέντο κι έκφραση του

καλλιτέχνη;

«Διαχρονικότητα;»

«Μα, τι λέτε; Θα τους θυμάται κανένας όλους αυτούς που

βλέπουμε σήμερα;»

«Ευαισθησία στον πολιτισμό και την παράδοση;»

«Καλέ τι είναι αυτά που μας λέτε;»

«Τι μας αφορούν εμάς όλα τούτα;»

«Εμείς εμπόριο κάνουμε τι κι αν λέγεται μουσική κι ανήκει στις

τέχνες;»

«Σήμερα τέχνη είναι μόνο ότι βγάζει λεφτά…»

Αυτά δεν ακούγονται μπροστά στις κάμερες αλλά στα καμαρίνια, στα γραφεία

διευθυντών, στην εκπαίδευση των νέων φιλόδοξων παρουσιαστών, που ίσως

τόλμησαν να προτείνουν την δικιά τους άποψη.

Μάλιστα κύριοι!

Η «βιομηχανία μουσικής» σήμερα έχει σκοπό την απόλυτη εκποίηση κάθε

αξίας με το κιτς ορόσημο! Άλλωστε εύκολα διακρίνεται το παιχνίδι του παίζετε

καθημερινά στα reality shows κι όχι μόνο…

Πρέπει να αναγνωρίζουμε την επιτυχία τους και τα δημιουργήματα τους.

Διαφωνείτε; Μήπως είστε κι εσείς από κάποιους τελευταίους ανησυχούντες

και χορτάσατε κι αηδιάσατε από την κονσέρβα της κιτσοπατάτας;

Τελικά ο Τζίμης Πανούσης έδωσε σε ένα τραγούδι του μια εύστοχη περιγραφή

γ΄ αυτό το κοινό:

«Κάνω βουτιές σε βόθρους με εικόνες

φουσκώνω τα βυζιά μου με ορμόνες

Θέλω να γίνω σαν Αμερικάνος,

μ’ αρέσει στα κρυφά κι ο Μητροπάνος»

Ο κύριος Πανούσης βέβαια ήθελε να σατιρίζει την υφιστάμενη κατάσταση. Δεν

μπορούσε μάλλον να φανταστεί, πόσο πιστή στην σημερινή πραγματικότητα

της Ελλάδος είναι η περιγραφή του, όταν κρίνουμε από την εμφάνιση ενός

φαινομένου σαν αυτό του Γεωργό Ταμπάκη στην - κανονική - εκτέλεση της

«Τσικουλάτας» του Ξανθιώτη.

Όταν το κοινό, αναγνωρίζει ή θεωρεί ήδη την «Τσικουλάτα» φτασμένο κιτσάτο

χορευτικό κομμάτι. Υπάρχει κορύφωση στο αποκορύφωμα του κιτς;

Εδώ τίθεται θέμα για μια διδακτορική διατριβή στην χυδαιότητα και στην

ακαλαισθησία. Η μήπως η παρωδία της παρωδίας;

Πως μπορεί άραγε να χαρακτηρίσει κανείς το φαινόμενο “Ταμπάκη” ή και να

το κατατάξει κάπου; Μήπως πρέπει να εφευρεθεί νέα λέξη και κάποία νέα

ειδικότητα;

Στον μεσαίωνα υπήρχαν οι γελωτοποιοί που διασκέδαζαν τον κόσμο και τον

έκαναν να γελάει, με κώλοτούμπες και διάφορους αστεϊσμούς. Ήταν όμως

ξεχωριστό είδος και δεν μπερδευόταν με την τέχνη της μουσικής που

παιζότανε με γνώση, ρομαντισμό κι έκφραση ψυχής.

Στις χαοτικές μέρες μας που όλα παραπαίουν στην υποβαθμισμένη αγορά και

πώληση της μουσικής οι λεπτές διαχωριστικές γραμμές έγιναν μαλλιά

κουβάρια.

Έτσι ακόμη και η λαμπρή Ολυμπιάδα της Αθήνας είχε ένα ] φινάλε

κωμικοτραγικό.

Ενώ παρουσιάστηκε μια έναρξη συγκλονιστική, η διοργάνωση κατέληξε στο

τέλος σ’ ένα πανηγύρι των τρελών για να κλείσει η μεγάλη παράσταση της

Ολυμπιάδας!

Μπλέχτηκαν για άλλη μια φορά, τα συμφέροντα των εταιρειών και οι

συμμαχίες των δυνατών, ακόμα και σε ένα τόσο μεγάλο πολιτιστικό γεγονός.

Εμφανίστηκαν λοιπόν όλοι αυτοί σε παγκόσμια δορυφορική αναμετάδοση,

παρεϊτσα κι αγκαλιά κι έκαναν πασαρέλα σαν να ήταν σε παραλιακό

σκυλάδικο της Αθήνας. Μήπως έγινε επίδειξη στα μεγάλα αφεντικά των

πολυεθνικών;

Και φυσικά προς τέρψιν του λαού παρουσιάστηκε όλο αυτό το οξύμωρο

σχήμα των εντελώς ανομοιογενών και κατά τα άλλα μαχόμενων μουσικών

ειδών, όπως είναι το απόλυτο εμπορικό ποπ και το υποτιθέμενο έντεχνο. Δεν

έλειπε φυσικά και η υποχρεωτική τούμπα κάποιου αντιπρόσωπου της νέας

τάξης διασκεδαστών.

Έτσι για να υπάρχει η ολοκλήρωση του ταξιδιού στον χρόνο, πίσω στον

μεσαίωνα ολοταχώς!

Το κιτς δεν μπορούσε να μην έχει παρουσία κι εκεί!

Δικαιώνονται έτσι και οι νικητές της Eurovision, τα τέρατα οι Lordi που ήρθαν

προετοιμασμένοι για την αποθέωση ενός διαγωνισμού εθνολαϊκιστικού και

κιτς. Και τον κέρδισαν με το τρόπαιο του «κιτς της χρονιάς». Γεμίζουν λίγο

περισσότερα τις τσέπες τους οι ίδιοι, ενώ οι επιχειρηματίες της μουσικής έτσι

ή αλλιώς θα έπαιρναν το μερίδιο τους και με οποιονδήποτε άλλο νικητή.

Και έτσι του χρόνου θα πρέπει ο λαός της Φινλανδίας να χρηματοδοτήσει την

γιορτή του κιτς. Λέτε με αυτό το σκεπτικό να δίνονται οι βαθμοί από τα κράτη

μέλη; Μήπως όσοι δεν μας ψηφίσαν είναι οι πραγματικοί φίλοι μας;

Υπάρχουν όμως και καλά παραδείγματα όπως αυτό της Ιταλίας που είναι μια

χώρα με ευαισθησία και παράδοση στην μουσική. Απλά απέχει από την

Eurovision επιμελώς και αρκείται στο δικό της San Remo Festival. Μια Ιταλική

διοργάνωση που παρουσιάζει και ξένους καλλιτέχνες.

Φαίνεται πως οι Ιταλοί ξέρουν να τιμούν την δικιά τους παράδοση, έστω στην

τέχνη και απέχουν από την παγκοσμιοποίηση του πολιτισμού. Γιατί να μη

συμβαίνει το ίδιο με την Ελλάδα;

Τα παιδιά μας μαθαίνουν πως κάποτε στην Αρχαία Ελλάδα στην χρυσή

εποχή του Περικλέους μια βόλτα στην Αθήνα ήταν αρκετή για να ωφελήσει

πολύ τους ανθρώπους μόνο και μόνο από τον πλούτο των ποιητών, των

λογίων, των φιλοσόφων, που υπήρχαν παντού.

Αναρωτιέμαι ποιο είναι το σημερινό κέρδος και όφελος αν αυτά τα παιδιά

κάνουν την ίδια βόλτα στην ίδια πόλη σήμερα. Τι θα δουν;

Διαφημιστικές αφίσες τεράστιες στους κεντρικούς δρόμους όπου ξοδεύονται

τεράστια ποσά για να αναδείξουν μικρά θέματα σε όλο το φάσμα της κιτς

φαντασίας που διαθέτουν.

Οι πρωταγωνιστές εμφανίζονται πότε με φτερά, πότε εστεμμένοι πρίγκιπες

και, πότε ντυμένοι Ζορό η και ολόγυμνοι…γιατί όχι; «Αυτά θέλει ο κόσμος!»

μας ξανάλενε.

Αφού όλα είναι προς χάριν των εντυπώσεων και το ζητούμενο να γεμίσει το

μαγαζί που διαφημίζεται.

Χάσαμε μέσα στον χρόνο το πολύτιμο γονίδιο και το ιερό DNA των προγόνων

μας η τους προδώσαμε; Μεταλλαχτήκαμε;

Η μήπως προδοθήκαμε κι εμείς από τους φειδωλούς καιρούς που διανύουμε;

Διαφωνείτε;

Μήπως είστε κι εσείς από κάποιους τελευταίους ανησυχούντες και χορτάσατε

κι αηδιάσατε από την κονσέρβα της κιτσοπατάτας;

Ακολουθεί το πρόγραμμα της αρχικής αναγγελίας. Λόγο αδυναμίας ηχητικής

μετάδοσης περιοριζόμαστε σ’ αποσπάσματα από τους στίχους.

Καλή διασκέδαση!

Το περιοδικό δεν φέρει ευθύνη για τυχών παρενέργειες στην αισθητική. Αν

δεν θέλετε να ακούσετε να δείτε ή να διαβάσετε κιτς απλά κατεβάστε τους

διακόπτες αν είστε κι εσείς από κάποιους τελευταίους ανησυχούντες και

χορτάσατε κι αηδιάσατε από την κονσέρβα της κιτσοπατάτας;!

Eφη Θώδη

«Θα κάνω ότι μου ζητήσεις, θα κάνω ότι μου ζητήσεις.

Θέλω να ευχαριστηθείς και να με ευχαριστήσεις»

Χριστίνα Γαλάνη

«Από κορμί είμαι η best

Κι από προσόντα είμαι first

Μ’ αυτό στους άντρες κάνω test

Για να διαλέξω.

Μπες όπως όλοι στη γραμμή

Άσε τα μα, τα μου, τα μη

Πέρνα λοιπόν τη δοκιμή

Και ίσως σε επιλέξω»

Νίκος Δουλάμης

«Έρωτά μου τοκογλύφε

γλύφε το κορμί μου γλύφε»

Λιβυκός

«Πάρε τηλέφωνο το κερατά

καλύτερα τώρα παρά μετά…..»